De websites van VID Nederland B.V. gebruiken (tracking- en profiling)cookies om het gebruik van de websites te analyseren, voor social media en om advertenties te tonen. Lees onze cookieverklaring voor meer informatie. Door gebruik te maken van deze website geef je toestemming voor het gebruik van cookies.
10 meldingen (geen file) Gaasperdammerweg afgesloten na ongeluk Enorme vertraging op de A4 Files door wegwerkzaamheden 10 meldingen (geen file) Grote hinder door vrachtwagenongeluk A27 N59 dicht na fatale aanrijding bij Den Bommel

Fileproblematiek

Op verzoek van veel bezoekers van onze site schetsen wij hier kort de achtergrond van de fileproblematiek in Nederland.

Allereerst wordt stilgestaan bij de definitie van file en blijkt dat achter een begrip dat iedereen kent, veel spraakverwarring schuilgaat. Vervolgens wordt stilgestaan bij de oorzaak van congestie om te ontdekken welke oplossingen er zijn om de congestiedruk te verminderen. Verkeersinformatie speelt hierin een belangrijke rol. Tenslotte vermelden we een aantal links om je via het internet verder te laten informeren.

Definitie “file”

Files zijn vandaag de dag een normaal begrip geworden. Desondanks is de definitie van file in het geheel niet eenduidig. In de perceptie van de weggebruikers is soms reeds sprake van filevorming als de doorstroming wordt bemoeilijkt. Binnen Rijkswaterstaat worden verschillende definities gehanteerd, ook als het gaat om informatie die in de richting van de weggebruiker wordt gecommuniceerd. Zo is de definitie van file die voor de Dynamische Route Informatie Panelen wordt gebruikt, een heel andere dan die in bijvoorbeeld statistische gegevens wordt gehanteerd.

De VID hanteert de definitie dat file een verzamelbegrip is van drie soorten stagnerend verkeer:

  • langzaam rijdend verkeer: verkeer dat over ten minste 2 kilometer nergens harder rijdt dan 50 km, maar doorgaans wel sneller dan 25 km/u;
  • stilstaand verkeer: verkeer dat over ten minste 2 kilometer vrijwel overal minder dan 25 km/u rijdt;
  • langzaam rijdend tot stilstaand verkeer: langzaam rijdend verkeer over veelal wat grotere lengte met hierin “groepen” stilstaand verkeer.

Het zijn de bovenstaande begrippen die je terugvindt in de verkeersinformatie in bijvoorbeeld onze radiobulletins.

Oorzaken filevorming

Filevorming kan basaal twee hoofdoorzaken hebben:

  • er is (tijdelijk) te veel verkeersaanbod;
  • er is (tijdelijk) te weinig wegcapaciteit beschikbaar.

Hoe ogenschijnlijk simpel de hier bovengenoemde oorzaken ook zijn, het is wezenlijk voor zaken als verkeersinformatie en voor ook de aanpak van files, of zoals dat in hedendaags “Verkeer en Waterstaats” heet: bereikbaarheidsproblematiek. Voordat we dit toelichten eerst een klein stukje verkeerskunde, met vanwege de begrijpbaarheid een aantal kleine concessies aan de werkelijkheid.

Een wegdeel heeft typisch maximaal verkeersaanbod (verkeersintensiteit) dat verwerkt kan worden, de capaciteit. Is er sprake van meer verkeersaanbod dan ontstaat file. De emmer loopt als het ware over. Het effect zien we op vrijwel elke werkdag wanneer het verkeersaanbod hoger ligt dan een aantal knelpunten kan verwerken. Voor de knelpunten ontstaan files.

Daarbij komt dat de capaciteit naast de intensiteit ook kan variëren in de tijd. Denk daarbij aan bijvoorbeeld weersomstandigheden (regen, sneeuw en gladheid), ongevallen en wegwerkzaamheden. Een deel van deze zaken zijn gepland, een ander deel is vanwege de aard niet te plannen (incidenten). In de verkeersinformatie wordt soms een oorzaak gemeld. In dat geval gaat het om files als gevolg van te weinig wegcapaciteit. Wordt er geen oorzaak gemeld, dan is of de oorzaak niet bekend, of (en dat is meestal het geval) gaat het om een file als gevolg van teveel verkeersaanbod (spitsfiles).

Filetypen

“Vast Knelpunt”-file
Deze file wordt veroorzaakt door een knelpunt dat continu aanwezig is. Als het verkeersaanbod groter is dan het knelpunt kan afwikkelen ontstaat file. Een voorbeeld is een beperking van het aantal rijstroken. Op die plek moet het verkeer van bijvoorbeeld vier rijstroken naar drie rijstroken, hetgeen op twee manieren bijdraagt aan het knelpunt: 1. Er moet nu hetzelfde aantal voertuigen over minder wegruimte; 2. het herverdelen van de voertuigen over de resterende stroken kost extra 'capaciteit'. Nadat het verkeer opnieuw een plaatsje heeft gekregen op de weg zal het verkeer normaliter weer goed doorstromen.Een 'vast-knelpunt'-file geeft een filebeeld met een duidelijke kop en staart.
“Tijdelijk Knelpunt”-file
Bij een tijdelijk knelpunt, bijvoorbeeld door een ongeval of wegwerkzaamheden, geldt eigenlijk hetzelfde als bij de 'vast knelpunt'-file. Daarbij hoeft het niet zo te zijn dat er rijstroken zijn afgekruist, alleen al een voor kijkers interessante situatie kan genoeg zijn voor filevorming.
Als het incident van de weg gehaald is of als de wegwerkzaamheden beëindigd zijn, zal het verkeer weer erg snel beginnen te rijden. Voor de filerijder die nog wat verder van het tijdelijke knelpunt verwijderd is, is dit vaak heel plotseling. Het is alsof er een stop uit een bad wordt gehaald; de doorstroming is vervolgens snel genormaliseerd. Zo kan in een minuut of 10 drie kilometer file oplossen.
“Periodiek Knelpunt”-file
Deze file doet zich voor als er gedurende een paar ogenblikken gas moet worden teruggenomen of zelfs geremd. Belangrijkste voorbeeld van een periodieke knelpuntfile is bij toestroom op een toerit. Wanneer een aantal voertuigen in één keer wil invoegen op de snelweg (bijvoorbeeld nadat zij op het onderliggend wegennet groen licht hebben gekregen) ontstaat door dit invoegen een snelheidsverlaging op de rijbaan. Door het harmonica-effect wordt vooraan iets bijgeremd, de voertuigen daarna remmen noodgedwongen iets harder, de voertuigen daarna nog weer harder en uiteindelijk staat het verkeer stil.
Omdat als het invoegende verkeer weg is de oorzaak is weggenomen, zal een dergelijke file van voren af aan weer beginnen met rijden, terwijl achteraan nog steeds voertuigen die aansluiten in de file. Zo'n file golft als het ware stroomopwaarts. Als dan even later opnieuw voertuigen willen invoegen bij de toerit ontstaat opnieuw filevorming en een nieuwe filegolf. Deze file heeft geen duidelijke kop en staart en doordat op één traject meerdere golven moeten worden genomen ontstaat een beeld van veel vertraging, terwijl de filelengte vaak niet genoeg is om als file meegenomen te worden in de verkeersinformatie.

Oplossingen

De Nederlandse overheid werkt al geruime tijd aan het terugdringen van de filegroei. De maatregelen die worden getroffen kunnen worden gegroepeerd op basis van de bovenstaande indeling. Bij de maatregelen die betrekking hebben op de capaciteit wordt onderscheid gemaakt in structurele maatregelen en maatregelen die de gevolgen van geplande en ongeplande verstoringen proberen te beperken. Hieronder een aantal voorbeelden.

Terugdringen verkeersaanbod:

  • Promoten carpool
  • Promoten telewerken

Structurele capaciteitsverbetering:

  • Oplossen knelpunten door bouwen van infrastructuur
  • Realisatie verkeerssignalering
  • Toeritdosering

Maatregelen tegen verstoringen:

  • Incident Management
  • Uitvoeren wegwerkzaamheden in avond en nacht

Voor meer uitleg over de maatregelen kunt u terecht op de internetsite van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.

Overigens is het een illusie om te stellen dat het file-probleem kan worden opgelost: er is zoveel latente vraag naar wegverkeer op spitstijden dat een oplossing vanzelf weer nieuw verkeer creëert. Een voorbeeld daarvan is de realisatie van de ringweg rond Amsterdam. Toen begin jaren 90 de Zeeburgertunnel de A10 completeerde was de vergroting van de capaciteit goed voor een reductie van de spitsfiles. Na enkele jaren was er echter zoveel 'nieuw' verkeer bijgekomen dat de filegroei op de oude voet doorging.

Rol van verkeersinformatie

Behalve dat het gewoon handige informatie voor de weggebruiker is, speelt verkeersinformatie een rol bij het reduceren van de filegroei. Met verkeersinformatie zijn weggebruikers beter geïnformeerd en zijn ze in staat hun reistijd en route aan te passen aan de actuele omstandigheden. Met het op grote schaal beschikbaar komen van moderne communicatiemiddelen (zoals PDA, navigatiesystemen) kunnen weggebruikers steeds beter worden ondersteund.

Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat erkende de belangrijke rol van partijen als de VerkeersInformatieDienst en besloot zelf geen actieve rol te gaan spelen in de verspreiding van verkeersinformatie (Nota Reisinformatie, 1995). Een houding die mede gestoeld was op de resultaten van de commissie Cohen over de relatie tussen overheid en markt.

Meer informatie

Voor meer informatie verwijzen wij u graag naar de volgende sites:

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Rijkswaterstaat
Verkeerskunde
Autosnelwegen.nl

Snelwegen maken deel uit van een wegennetwerk. Steeds meer komt het besef dat verbetering van de bereikbaarheid alleen mogelijk is als naar het hele verkeer en vervoersnetwerk wordt gekeken. Het vakblad NM Magazine dient als platform voor de verdere ontwikkeling van een netwerkbrede aanpak.

Spitsverwachting

ma 12 december (Ochtend)
zware spits

Ondanks de gunstige weersomstandigheden verwachten we toch weer een drukke maandagochtendspits. Rond de 275 kilometer totale filelengte zal er staan.

Bij een zware spits wordt tot 350 km verwacht. Naast knelpuntfiles ook veel andere files.

ma 12 december (Avond)
reguliere spits

De piek van deze maandagavondspits zal rond 17.45 uur zijn. We verwachten vooraf geen bijzonderheden.

Bij een reguliere spits wordt tot 225 km verwacht. Alle knelpunten hebben files.